ನೀರಾವರಿ ನಿಗಮದ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯವೋ? ನಾಯಕರ ಇಚ್ಛಾಶಕ್ತಿಯ ಕೊರತೆಯೋ? ಹೊಲಕ್ಕೆ ನೀರು ಹರಿಸಲು ಇನ್ನೆಷ್ಟು ದಶಕ ಬೇಕು ಸ್ವಾಮಿ?

ಕನ್ನಡ ಸಾಮ್ರಾಟ್ ವಿಶೇಷ ವರದಿ

ಕಲಬುರಗಿ: ಕಲ್ಯಾಣ ಕರ್ನಾಟಕ ಭಾಗದ ಕಲಬುರಗಿ, ಬೀದರ್ ಹಾಗೂ ಯಾದಗಿರಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಜಲಾಶಯಗಳಿವೆ, ಕಾಲುವೆಗಳೂ ಇವೆ.. ಆದರೆ ಅನ್ನದಾತನ ಜಮೀನಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಹನಿ ನೀರು ತಲುಪುತ್ತಿಲ್ಲ! ದಶಕಗಳು ಕಳೆದರೂ ಈ ಭಾಗದ ರೈತರ ಕಣ್ಣೀರು ಒರೆಸುವಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರ ಹಾಗೂ ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಫಲರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ‘ಕಲಬುರಗಿ-ಬೀದರ್-ಯಾದಗಿರಿ ಶಾಶ್ವತ ನೀರಾವರಿ ಹೋರಾಟ ಸಮಿತಿ’ ತೀವ್ರ ಆಕ್ರೋಶ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದೆ.

1972-73 ರಿಂದ ಹಿಡಿದು 2024-25ರವರೆಗೆ ಜಲಸಂಪನ್ಮೂಲ ಇಲಾಖೆ ಹಾಗೂ ಕರ್ನಾಟಕ ನೀರಾವರಿ ನಿಗಮವು ಈ ಮೂರು ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಸುಮಾರು 75 ಸಾವಿರ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ನೀರುಣಿಸುವ ಬೃಹತ್ ಗುರಿಯೊಂದಿಗೆ ಹಲವು ಮಧ್ಯಮ ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿತು. ಡ್ಯಾಂಗಳು ನಿರ್ಮಾಣವಾದವು, ಆದರೆ ವಿತರಣಾ ಕಾಲುವೆಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಕೊರತೆ ಹಾಗೂ ರಾಜಕೀಯ ಇಚ್ಛಾಶಕ್ತಿಯ ಅಭಾವದಿಂದಾಗಿ ಈ ಯೋಜನೆಗಳು ರೈತರಿಗೆ ಮರೀಚಿಕೆಯಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಿವೆ.

ನೆನೆಗುದಿಗೆ ಬಿದ್ದಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಯೋಜನೆಗಳು:

ಕೋಟಿ ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ಸುರಿದರೂ ರೈತರ ಕೈಗೆಟುಕದ ಈ ಭಾಗದ ಪ್ರಮುಖ ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ:

• ಕಲಬುರಗಿ ಜಿಲ್ಲೆ: ಭೀಮಾ ಏತ ನೀರಾವರಿ (ಅಫಜಲಪುರ), ಅಮರ್ಜಾ (ಆಳಂದ್), ಚಂದ್ರಂಪಳ್ಳಿ ಹಾಗೂ ಕೆಳ ಮುಲ್ಲಾಮಾರಿ (ಚಿಂಚೋಳಿ), ಗಂಡೋರಿ ನಾಲಾ (ಕಮಲಾಪುರ), ಬೆಣ್ಣೆತೊರೆ (ಚಿತ್ತಾಪುರ).

• ಬೀದರ್ ಜಿಲ್ಲೆ: ಚುಳಕಿ ನಾಲಾ (ಬಸವಕಲ್ಯಾಣ), ಕಾರಂಜಾ (ಬೀದರ್), ಮೇಲ್ ಮುಲ್ಲಾಮಾರಿ (ಹುಮ್ನಾಬಾದ್).

• ಯಾದಗಿರಿ ಜಿಲ್ಲೆ: ಹತ್ತಿಕುಣಿ ಮತ್ತು ಸೌದಾಗರ್ ಯೋಜನೆಗಳು.

ವ್ಯಾಪ್ತಿ ದೊಡ್ಡದು, ಆದರೆ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯವೇಕೆ?

ಕರ್ನಾಟಕ ನೀರಾವರಿ ನಿಗಮದ ಕಲಬುರಗಿ ವೃತ್ತವು 1 ವೃತ್ತ ಕಚೇರಿ ಹಾಗೂ 6 ವಿಭಾಗೀಯ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ನೀರಾವರಿ ಜಾಲದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ 3 ಜಿಲ್ಲೆಗಳು, 18 ತಾಲೂಕುಗಳು, 14 ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಹಾಗೂ 2 ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಬರುತ್ತವೆ. ಆದರೂ, ಉಪ-ಕಾಲುವೆಗಳು (ಮರಿ ಕಾಲುವೆ) ಹಾಗೂ ವಿತರಣಾ ಜಾಲದ ದುರಸ್ತಿಯಿಲ್ಲದೆ ನೀರು ಪೋಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

“ಅಂತರರಾಜ್ಯ ನದಿ ನೀರಿನ ಹಂಚಿಕೆಗಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಹೋರಾಟಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಆದರೆ, ನಮ್ಮದೇ ಡ್ಯಾಂಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿರುವ ನೀರನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ನಾವು ವಿಫಲರಾಗಿದ್ದೇವೆ. ಇದು ನಮ್ಮ ದೌರ್ಭಾಗ್ಯ.” – ಭೀಮಶೆಟ್ಟಿ ಮುಕ್ಕಾ, ಪ್ರಮುಖರು, ಕಲಬುರಗಿ ಬೀದರ್ ಯಾದಗಿರಿ ಶಾಶ್ವತ ನೀರಾವರಿ ಹೋರಾಟ ಸಮಿತಿ.

ಸಮಿತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಆಗ್ರಹಗಳು ಹಾಗೂ ಮುಂದಿನ ಹೆಜ್ಜೆ:

• ಜಾಗೃತಿ ಅಗತ್ಯ: ರೈತರು ಕೇವಲ ಮಳೆಯನ್ನೇ ನೆಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳದೆ, ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿರುವ ನೀರನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಎಚ್ಚೆತ್ತುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

• ಹೋರಾಟ ಅನಿವಾರ್ಯ: ನೀರು ಬಳಕೆದಾರರ ಸಂಘಗಳು, ಕಾಡಾ (CADA) ಅಧಿಕಾರಿಗಳು, ಗ್ರಾ.ಪಂ ಸದಸ್ಯರಿಂದ ಹಿಡಿದು ಶಾಸಕರು ಹಾಗೂ ಸಂಸದರವರೆಗೆ ಎಲ್ಲರೂ ನೀರಾವರಿ ಸೌಲಭ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಧ್ವನಿ ಎತ್ತಬೇಕಿದೆ.

• ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಒತ್ತಾಯ: ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವು ತಕ್ಷಣವೇ ಹದಗೆಟ್ಟಿರುವ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಕಾಲುವೆ, ವಿತರಣಾ ಕಾಲುವೆಗಳ ಕಾಮಗಾರಿಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಬೇಕು. “ಕಡಿಮೆ ನೀರು, ಅಧಿಕ ಇಳುವರಿ” ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯೊಂದಿಗೆ ಈ ಭಾಗವನ್ನು ‘ಹಸಿರು ನಾಡು’ ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಬೇಕು.

ಬರಗಾಲದ ಬೇಗೆಯಲ್ಲಿ ಬೇಯುತ್ತಿರುವ ಕಲ್ಯಾಣ ಕರ್ನಾಟಕದ ರೈತರಿಗೆ ಇನ್ನಾದರೂ ಸರ್ಕಾರ ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಲಾಭವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆಯೇ ಕಾದು ನೋಡಬೇಕಿದೆ.